این مقاله در فصلنامه پژوهش و سازندگی، شماره 36، صفحه 71-67، سال 1376 به چاپ رسیده است.

چكيده:

     در سالهاي اخير در كشورهاي توسعه يافته فعاليتهاي زيادي در مورد استفاده گياهان دارويي انجام يافته است. در كشور ما نيز اخيراَ گامهاي مهمي در اين راه برداشته شده است و در اين رابطه داروهايي نيز از اين دسته گياهان تهيه شده است. آويشن گياهي است خشبي، چند ساله متعلق به تيره نعناع. مواد  موثره اين گياه كاربرد وسيعي در صنايع دارويي، غذايي، آرايشي و بهداشتي دارد، ماده موثره آويشن از نوع اسانس است. مهمترين تركيبات اسانس آويشن را Thymol و Carvacrol تشكيل ميدهد. هدف عمده از انجام اين تحقيق، بررسي جنبه هاي توليد آويشن و تاثير برخي فاكتورهاي اقليمي بر رشد، نمو و كميت و كيفيت مواد موثره اين گياه و فرآوري داروهاي مورد نياز كشور از مواد موثره آويشن است. 
     پس از استخراج اسانس با استفاده از دستگاه اسانس گيري به روش تقطير با آب  Thymol موجود در اسانس با استفاده از كروماتوگرافي گازي شناسايي و اندازه گيري شد. مقدار  Thymol در عصاره هاي آبي – الكلي و پروپيلن گلايكولي با استفاده از كروماتوگرافي مايع با كاركرد عالي (HPLC) مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان ميدهد اين گياه را ميتوان در مقياس وسيعي در برخي نقاط ايران كشت كرد. تكثير از طريق تقسيم بوته مناسب ترين روش براي تكثير آويشن است. از سال سوم رويش بيشترين عملكرد پيكر رويشي، اسانس و Thymol را خواهيم داشت. تحقيقات بر روي فرآوري مواد موثره آويشن براي اولين بار منجر به توليد يك داروي ضد سرفه و همچنين تهيه عصاره پروپيلن گلايكولي آويشن گرديد.